Biologiya, 7-sinf: uyga vazifalar
Tekshirilmagan. Material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va hali o‘qituvchi tomonidan ko‘rib chiqilmagan. Darsda foydalanishdan oldin mazmunini tekshirib oling.
Biologiya 7-sinf darslari bo‘yicha uyga vazifalar. Har bir vazifa to‘liq dars ishlanmasiga bog‘langan.
Biologiya hayot haqidagi fan
- Darslikdagi mavzuni o‘qib, biologiyaning bo‘limlari sxemasini daftarga chizing va har bir bo‘lim nimani o‘rganishiga bittadan misol yozing.
- Bir hafta davomida uyingiz yoki mahallangizdagi bitta tirik organizmni (o‘simlik, qush yoki hasharot) kuzating va kuzatuv kundaligiga uning qaysi tiriklik belgilarini ko‘rganingizni yozing; iloji bo‘lsa, shu o‘simlikni sug‘oring yoki qushlar uchun suv idishi qo‘ying.
Tirik organizmlarning xilma-xilligi
- Darslikdagi mavzuni o‘qib, bakteriyalar, zamburug‘lar, o‘simliklar va hayvonlarni taqqoslovchi jadval tuzing (oziqlanishi, harakatlanishi, tuzilishi).
- EcoEdu saytidagi Qizil kitob sahifasidan O‘zbekistonda muhofaza qilinadigan bitta hayvon va bitta o‘simlikni tanlang, ular haqida qisqa ma’lumot yozing va oila a’zolaringizga yoki do‘stlaringizga bu turlarni nega asrash kerakligini tushuntirib bering.
Mineral o‘g‘itlarning o‘simlik rivojiga ta’sirini o‘rganish
- Darsda to‘ldirilgan jadval asosida «Mineral o‘g‘itlar o‘simlik o‘sishiga qanday ta’sir qiladi?» mavzusida 5–6 gaplik xulosa yozing va o‘g‘itlangan hamda o‘g‘itsiz o‘simlikning rasmini chizing.
- Uyda meva va sabzavot po‘choqlari, quruq barglardan kichik kompost idishi tayyorlashni boshlang (yoki oilangiz bilan tomorqa, bog‘da o‘g‘it qanday ishlatilishini so‘rab bilib, ortiqcha o‘g‘it solinmasligi haqida suhbatlashing) va kuzatuvlaringizni daftarga yozing.
Nafas olishning mohiyati. O‘simliklarning nafas olishi
- Darslikdagi mavzuni o‘qing va fotosintez bilan nafas olishni taqqoslovchi jadvalni to‘ldiring (qachon boradi, qanday gaz yutiladi, qanday gaz ajraladi, energiya hosil bo‘ladimi yoki to‘planadimi).
- Uyingizdagi xonaki o‘simliklar barglarini nam mato bilan changdan tozalang va tuvakdagi tuproqni ehtiyotkorlik bilan yumshating; bir hafta davomida o‘simlik holatini kuzatib, natijani daftarga yozing. Iloji bo‘lsa, mahallangizda bitta daraxt yoki ko‘chatni parvarish qiling (sug‘orish, atrofini tozalash).
Odam va hayvonlarning nafas olishi
- Darslikdagi mavzuni o‘qing va «Hayvonlarning nafas olish a’zolari» jadvalini to‘ldiring: hayvon nomi, yashash muhiti, nafas olish a’zosi (kamida 6 ta hayvon).
- Bir hafta davomida uyingiz yoki mahallangizda havo ifloslanishining manbalarini kuzating (masalan, barg yoki chiqindi yoqish, avtomobillar tutuni, chang) va ro‘yxatini tuzing; ularni kamaytirish uchun oilangiz bilan qila oladigan bitta amaliy ishni (xonani muntazam shamollatish, chiqindi yoqmaslik, qisqa masofaga piyoda borish) bajarib, natijasini yozing.
O‘simliklarning nafas olishini o‘rganish
- Darslikdagi mavzuni o‘qib, «Nafas olish va uning o‘simlik hayotidagi ahamiyati» mavzusida 5–6 gapdan iborat qisqa matn yozish.
- Uyingiz yoki mahallangizdagi 2–3 ta daraxt yoki xona o‘simligini kuzating: tuprog‘i zichlashganmi, suv to‘planib qolmaydimi? Kerak bo‘lsa, kattalar bilan birga tuproqni yumshating va kuzatuv natijasini daftarga yozing.
Fotosintez va nafas olish jarayonlarini taqqoslash
- Fotosintez va nafas olishni taqqoslovchi jadvalni daftarga to‘liq ko‘chirib, har bir jarayon uchun hayotdan bittadan misol yozish.
- Mahallangizdagi daraxtlarni kuzatib, qaysi joyda ko‘kalamzorlashtirish zarurligini aniqlang; imkoni bo‘lsa, oila a’zolaringiz bilan bitta ko‘chat eking yoki mavjud daraxtni sug‘orib, parvarish qiling.
Tirik organizmlarning tashqi muhitga moslashishini o‘rganish
- Cho‘l, tog‘ yoki suv muhitida yashovchi bitta hayvon yoki o‘simlikni tanlab, uning kamida uchta moslashuv belgisini rasm bilan tasvirlash.
- Hovlingiz yoki mahallangizda yashovchi qush yoki hasharotni bir necha kun kuzating: u qanday oziqlanadi, qayerda yashirinadi, issiq kunda o‘zini qanday tutadi? Qushlar uchun soyaga suv idishi qo‘yib, kuzatuvni daftarga yozing.
Ekosistemalar. Biosfera
- Uyingiz yaqinidagi biror ekosistemani (bog‘, ariq bo‘yi, park yoki dala) tanlab, undagi jonsiz omillar, produtsent, konsument va redutsentlarni sanab yozing.
- Oilangizda bir hafta davomida suvni tejash bo‘yicha kamida ikkita odat joriy qiling (masalan, tish yuvganda jo‘mrakni yopish, oqayotgan jo‘mrakni tuzattirish) va natijani daftarga yozing; bu Orol muammosi bilan qanday bog‘liqligini 2–3 gapda tushuntiring.
Oziq zanjiri va oziq to‘ri tuzish
- O‘zingiz tanlagan O‘zbekiston ekosistemasi (Qizilqum cho‘li, tog‘, to‘qay yoki Orol bo‘yi) uchun kamida 6–8 turdan iborat oziq to‘rini chizing va undagi produtsent, konsument va redutsentlarni turli rangda belgilang.
- Hovlingiz, bog‘ yoki mahalla parkida 20–30 daqiqa kuzatuv o‘tkazing: kim kimni oziq qilayotganini (qush va hasharot, hasharot va o‘simlik va hokazo) yozib, bitta haqiqiy oziq zanjirini tuzing. Imkoni bo‘lsa, qushlar uchun don yoki suv qo‘ying.