Toshkentda tunda havo nega ifloslanadi? Mutaxassislar harorat inversiyasini tushuntirdi

Oktabr boshida Toshkentda havo sifati kechasi va erta tongda bir necha marta yomonlashdi. Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi buning sababini tushuntirdi: gap shamolning tinishi va harorat inversiyasida.

Masalan, 5-oktabr kuni kunduzi havodagi PM2.5 mayda zarrachalari miqdori 11–14 mkg/m³ bo‘lgan. Kechki soat 20:00 dan keyin u ko‘tarila boshlab, 6-oktabr tongida soat 08:00 da 40 mkg/m³ ga yetdi — bu kunduzgi ko‘rsatkichdan qariyb uch baravar ko‘p. Xalqaro AQI indeksi bo‘yicha havo “sezgir guruhlar uchun noqulay” deb baholandi, milliy standart bo‘yicha esa “yashil” darajada qoldi. Shunga o‘xshash holat 2–3-oktabr kunlari ham kuzatilgan.

Inversiya nima? Odatda yer yuzasidagi iliq havo yuqoriga ko‘tarilib, aralashib turadi va ifloslantiruvchi moddalarni tarqatib yuboradi. Kuz va qishning shamolsiz tunlarida esa yerga yaqin qatlam sovib, uning ustida iliqroq havo “qopqoq”dek turib qoladi. Natijada chang va tutun yuqoriga ko‘tarila olmay, yer yaqinida to‘planadi. Kun isishi bilan inversiya zaiflashadi va havo tozalanadi.

Mutaxassislar 2–3-oktabr kunlari “Green University” hududida olingan havo namunalarini laboratoriyada tekshirdi. PM2.5 zarrachalarining 67 foizi mineral va tuproq changi, 25 foizi sanoat va energetikadagi yonish jarayonlari mahsuli bo‘lib chiqdi. Yirikroq PM10 zarrachalarida tuproq changining ulushi 80 foizga yetdi.

Qo‘mita bunday qisqa muddatli yomonlashuvlar tun va tong paytida yana takrorlanishi mumkinligini maʼlum qildi. Shaharlardagi havo sifatini saytimizning “Havo sifati” sahifasida kuzatib borish mumkin.

Manba: gov.uz, 2–3-oktabr kuzatuvlari