Beton kanal va tomchilatib sug‘orish: Oʻzbekistonda suv qanday tejalmoqda

Suv xo‘jaligi vaziri Shavkat Xamrayev 2025-yil yanvarida eʼlon qilingan maqolasida sohaning 2024-yilgi ishlarini sarhisob qilgan. Quyida undagi asosiy maʼlumotlar qisqacha berilgan.

Suvning manbai va sarfi

• Oʻzbekiston suv resurslarining taxminan 20 foizi mamlakat hududida shakllanadi, qolgani qo‘shni davlatlar hududidan oqib keladi.
• Ishlatiladigan suvning 90 foizdan ortig‘i qishloq xo‘jaligiga sarflanadi.
• Sug‘oriladigan ekin maydoni 4,3 million gektar. Uning 60 foizdan ortig‘iga suv nasoslar yordamida chiqariladi.
• Prognozlarga ko‘ra, 2030-yilga borib suv taqchilligi 15 milliard kub metrga yetishi mumkin.

Kanallarni betonlash

Maqolada aytilishicha, sug‘orish tarmoqlarida yiliga 14 milliard kub metrga yaqin suv hech qanday foyda bermay yo‘qoladi. Tuproq o‘zanli kanalda suvning bir qismi yerga singib ketadi, beton qoplama esa buni kamaytiradi.

2024-yilda davlat budjeti hisobidan 555 kilometr kanal rekonstruksiya qilindi, shundan 433 kilometri betonlandi. Buxoro viloyatining Olot tumanida beshta kanalning 21 kilometri betonlangach, 11,2 ming gektar maydonning suv taʼminoti yaxshilandi.

Suv tejovchi texnologiyalar

Tomchilatib sug‘orishda suv butun dalaga quyilmaydi, ingichka shlanglar orqali har bir o‘simlikning tagiga beriladi.

• Suv tejovchi texnologiyalar joriy etilgan maydon 2017-yildagi 28 ming gektardan 2024-yilda 1,9 million gektarga yetdi. Shundan 561 ming gektarida tomchilatib sug‘orish qo‘llanadi.
• 2024-yilda 507 ming gektar yer lazer uskunalari yordamida tekislandi.
• Suv tejovchi uskunalar ishlab chiqaradigan mahalliy korxonalar soni 2018-yildagi 3 tadan 62 taga ko‘paydi.

Raqamli hisob va o‘qitish

“Aqlli suv” tizimiga 12 988 ta suv o‘lchash posti ulangan, 1 739 ta nasos stansiyasiga kuzatuv qurilmalari o‘rnatilgan. Fermerlarni o‘qitish uchun 2023-yilda “Suvchilar maktabi” ochilgan. Uning 13 ta hududda o‘quv sinflari va namunaviy dalalari bor.

Saytimizda shu mavzuda: Markaziy Osiyoda suv tanqisligi, uyda suvni tejash uchun besh daqiqalik dush va gullarni ikkinchi marta ishlatilgan suv bilan sug‘orish.