Sinf soati: «Ona Zamin — 22-aprel, Yer kuni»

• 7–8-sinflar
• 45 daqiqa

Maqsadlar

• O‘quvchilarga 22-aprel — Yer kuni haqida tushuncha berish.
• Havo, suv, tuproq va chiqindi muammolarining sabab va oqibatlarini bog‘lab tushuntirishni o‘rgatish.
• Har bir insonning kundalik odatlari tabiatga ta’sir qilishini anglatish.
• Sinf jamoasida tabiatga mas’uliyat bilan munosabatni shakllantirish.

Tayyorgarlik

• Sinf rahbari: mavzu taqdimoti yoki doska uchun reja, «Ona Zamin daraxti» plakati (vatman qog‘ozida daraxt tanasi va shoxlari).
• 4 ta muammo kartochkasi: «Havo», «Suv», «Tuproq», «Chiqindi» — har birida 3–4 jumlali qisqa vaziyat tavsifi.
• Yashil qog‘ozdan kesilgan barglar (har bir o‘quvchiga bittadan), flomasterlar, yelim yoki skotch.
• Proyektor yoki smartfon orqali «Ekologik iz kalkulyatori»ni ko‘rsatish imkoniyati.
• Sinf 4 guruhga oldindan bo‘linadi; har bir guruhda sardor va so‘zlovchi belgilanadi.

Tadbirning borishi

1. Kirish: «Ona Zamin» so‘zi 5 daqiqa
   O‘qituvchi 22-aprel butun dunyoda Yer kuni sifatida nishonlanishini aytadi. Doskaga «Ona Zamin» deb yozadi va har bir o‘quvchidan u bilan bog‘liq bitta so‘z aytishni so‘raydi.
2. «Sayyoramiz nima bilan og‘riydi?» — guruh ishi 10 daqiqa
   Har bir guruh o‘z kartochkasidagi muammoni o‘qiydi va qog‘ozga «sabab — muammo — oqibat» zanjirini chizadi. Guruh muammoni kamaytirish uchun o‘quvchilar qo‘lidan keladigan kamida ikkita ishni yozadi.
3. Guruhlar taqdimoti 10 daqiqa
   Har bir guruh so‘zlovchisi 2 daqiqa ichida o‘z zanjirini tushuntiradi. Qolganlar bitta savol berishi yoki bitta taklif qo‘shishi mumkin.
4. Ekologik izimiz qancha? 8 daqiqa
   Sinf birgalikda «Ekologik iz kalkulyatori»ga oddiy bir oilaning kundalik odatlarini kiritadi. Natija ko‘rilgach, qaysi odatni o‘zgartirish izni eng ko‘p kamaytirishi muhokama qilinadi.
5. «Yashil va’da» 8 daqiqa
   Har bir o‘quvchi yashil bargga bitta aniq va bajarsa bo‘ladigan va’da yozadi (masalan, «Tishimni yuvayotganda jo‘mrakni yopaman»). Barglar «Ona Zamin daraxti» plakatiga yopishtiriladi.
6. Yakun va refleksiya 4 daqiqa
   O‘quvchilar «Bugun men bildimki...» va «Endi men...» jumlalarini davom ettiradi. Plakat sinf xonasida osib qo‘yiladi.

O‘quvchilar vazifalari

• Guruh sardori — ish tartibini va vaqtni kuzatadi.
• Kotib — «sabab — muammo — oqibat» zanjirini chizadi.
• So‘zlovchi — guruh fikrini sinfga taqdim etadi.
• Daraxt bezakchisi (1–2 o‘quvchi) — barglarni plakatga chiroyli joylashtiradi.

Xavfsizlik va tashkiliy eslatma

Sinf xonasida o‘tkaziladi, alohida xavf yo‘q. Qaychi bilan barglarni oldindan o‘qituvchi yoki navbatchilar kesib qo‘ygani ma’qul.

Saytdagi materiallar

• Ekologik iz kalkulyatori
• Ekokalendar: ekologik sanalar

Kutilgan natija

Sinfda «Ona Zamin daraxti» plakati paydo bo‘ladi, unda har bir o‘quvchining shaxsiy va’dasi bor. Bir oydan so‘ng sinf soatida va’dalar qayta o‘qiladi: kim bajardi, nimasi qiyin bo‘ldi — shu tarzda refleksiya davom ettiriladi.