Oilada suv va energiyani tejash odatlarini shakllantirish
Ekologik madaniyat birinchi navbatda oilada, kundalik odatlar orqali shakllanadi. Maktab bu jarayonda o‘quvchini "elchi"ga aylantirishi mumkin: darsda olgan bilimini u uyda qo‘llaydi, oila aʼzolari bilan bo‘lishadi va natijada butun oilaning odatlari o‘zgaradi. Quyida o‘qituvchilar uchun amaliy tavsiyalar keltirilgan.
Suvni tejash odatlari
- Tish yuvish va qo‘l sovunlash paytida jo‘mrakni yopib qo‘yish.
- Oqayotgan jo‘mrak va hojatxona bakini o‘z vaqtida tuzatish – doimiy tomchi yil davomida minglab litr suvni isrof qiladi.
- Idishlarni oqib turgan suv ostida emas, idishga suv to‘ldirib yuvish.
- Kir yuvish mashinasini to‘liq yuklangan holda ishlatish.
- Tomorqani kunning salqin vaqtida (ertalab yoki kechqurun) sug‘orish, imkon bo‘lsa tomchilatib sug‘orishdan foydalanish.
- Meva-sabzavot yuvilgan suvdan gullarni sug‘orishda qayta foydalanish.
Energiyani tejash odatlari
- Xonadan chiqqanda chiroqni o‘chirish.
- Cho‘g‘lanma lampalarni tejamkor svetodiodli lampalar bilan almashtirish.
- Televizor, kompyuter va zaryadlovchilarni kutish rejimida qoldirmasdan tarmoqdan uzish.
- Muzlatgich eshigini uzoq ochiq qoldirmaslik, uni issiqlik manbalaridan uzoqroq joylashtirish.
- Qishda deraza va eshik tirqishlarini zichlash, xonani haddan tashqari qizdirmaslik.
- Choynakda faqat kerakli miqdordagi suvni qaynatish.
Oʻquvchilar uchun oilaviy topshiriqlar
- "Oila auditi". Oʻquvchi ota-onasi bilan birga uydagi jo‘mrak, lampalar va elektr jihozlarini ko‘zdan kechirib, isrofgarchilik manbalarini ro‘yxatga oladi.
- "Hisoblagich kundaligi". Bir oy davomida har hafta suv va elektr hisoblagichi ko‘rsatkichlarini yozib borish, tejash choralari qo‘llangandan keyingi farqni aniqlash.
- "Oila shartnomasi". Oila aʼzolari birgalikda uch-to‘rtta tejash qoidasini qabul qilib, uni ko‘rinadigan joyga ilib qo‘yadi.
- "Tejamkor g‘oya". Oʻquvchi o‘z oilasi uchun eng foydali tejash g‘oyasini sinfda taqdim etadi.
Ota-onalar bilan hamkorlik
Ota-onalar yig‘ilishida qisqa taqdimot orqali oilaviy topshiriqlarning maqsadini tushuntiring. Tejash nafaqat tabiatni asrash, balki oila byudjetini ham tejash ekanini taʼkidlash ota-onalarning qo‘llab-quvvatlashini oshiradi. Yil oxirida "Eng tejamkor oila" nominatsiyasi bo‘yicha sinf yoki maktab miqyosida rag‘batlantirish tashkil etish mumkin.
Esda tuting: odat bir martalik aksiya bilan emas, izchil takrorlash bilan shakllanadi. Shu sababli oilaviy topshiriqlarni o‘quv yili davomida bosqichma-bosqich berib borish samaraliroq.