Shovqin ham ifloslanish: BMT shaharlarni tinchroq qilishga chaqirmoqda

Shaharning ekologik muammolari sanalganda odatda chiqindi va isib borayotgan havo tilga olinadi. BMT Atrof-muhit dasturi (UNEP) ijrochi direktori Inger Andersen 2022-yilda yozgan maqolasida ko‘pincha eʼtibordan chetda qoladigan yana bir muammoni — shovqinni ko‘targan. Maqola UNEPning “Frontiers 2022” hisobotiga asoslangan.

Shovqin va sog‘liq

Maqolada shovqin kishi xohlamagan, uzoq davom etadigan baland tovush deb taʼriflanadi. Uzoq vaqt shovqinda yashash asabiylashish va uyqu buzilishiga olib keladi, yurak kasalliklari va qandli diabet xavfini oshiradi, eshitishni pasaytiradi, ruhiy holatga yomon taʼsir qiladi.

• Nyu-Yorkda jamoat transportidan foydalanuvchilarning taxminan 90 foizi tavsiya etilgan chegaradan baland shovqin ichida yuradi.
• Xoshimin shahrida velosipedchilar 78 detsibeldan baland shovqinda harakatlanadi. Bunday shovqin eshitishga tuzalmas zarar yetkazishi mumkin.
• Yevropa Ittifoqida shovqin har besh kishidan biriga taʼsir qiladi va yiliga 12 ming kishining bevaqt o‘limiga sabab bo‘ladi.

Shovqindan ko‘proq serqatnov yo‘llar va sanoat hududlari yonida yashaydigan kichik bolalar va keksalar aziyat chekadi. Shovqin shahardagi qushlar, hasharotlar va qurbaqalarning o‘zaro aloqasi va xulqini ham o‘zgartiradi.

Daraxtlar shovqinni yutadi

Shahardagi o‘simliklar tovush energiyasini yutadi va shovqinni tarqatib yuboradi. Avtomagistrallar ortiga qator qilib ekilgan daraxtlar ayrim joylarda shovqinni 12 detsibelgacha pasaytirgani qayd etilgan. Daraxtzor, buta, yashil devor va yashil tomlar ko‘chani chiroyli qiladi, jonivorlarni ham jalb etadi.

Shaharlar tajribasi

• London — chiqindi gazi juda kam transportgina kiradigan hudud;
• Parij — “shovqin radari”;
• Berlin — keng ko‘chalarda yangi velosiped yo‘laklari;
• Misr — shovqinga qarshi milliy reja;
• Pokiston — 10 milliard tup daraxt ekish dasturi.

Inger Andersen fikricha, shaharlarga iflos havoga qarshi olib borilayotgan kurashga o‘xshash shovqinga qarshi kurash ham kerak.