Bir juft jinsi shim uchun 3 800 litrgacha suv ketadi

1873-yilda tadbirkor Livay Strauss cho‘ntaklari mis parchin bilan mustahkamlangan ishchi shimini patentlagan. Bugun jinsi shim butun dunyoda kiyiladi. BMT Atrof-muhit dasturi (UNEP) 2026-yil iyun oyida eʼlon qilgan maqolada shu kiyimni ishlab chiqarish tabiatga qanday yuk bo‘lishi haqida so‘z boradi.

Suv, energiya va kimyoviy moddalar

Moda va to‘qimachilik dunyodagi eng ko‘p ifloslantiradigan sohalar qatoriga kiradi, jinsi mato esa eng ko‘p resurs talab qiladigan mahsulotlardan biri. “Levi’s” kompaniyasi hisobiga ko‘ra, bir juft jinsi shim ishlab chiqarishga 3 800 litrgacha suv ketishi mumkin. Matoga kerakli rang va ko‘rinish berish uchun ko‘p energiya va kimyoviy moddalar ham sarflanadi.

Tunis fabrikalari tajribasi

Tunis Yevropa Ittifoqiga tayyor jinsi kiyim yetkazib beradigan yirik mamlakatlardan biri. UNEPning yaxshi niyat elchisi, model Amber Valletta hujjatli film uchun shu yerdagi fabrikalarni borib ko‘rgan.

• “Gonser” guruhi fabrikasida jinsini yuvishda ishlatilgan suv tozalanib, qayta ishlatiladi. Kompaniya vakili Bilel Ben Miled aytishicha, shu va boshqa texnologiyalar bir juft shimga ketadigan suvni 75 foizga kamaytirishi mumkin.
• DEMCO korxonasida jinsining rangini ochish uchun ozon gazi ishlatiladi. Korxona asoschisi Jonni De Meyrsman so‘zlariga ko‘ra, bu suv sarfini 90 foizga yaqin kamaytiradi.
• Jinsiga ishlov berishda uzoq yillar qo‘llangan ayrim kimyoviy moddalar xavfsizroqlari bilan almashtirilmoqda.

Tunisda uzoq davom etadigan qurg‘oqchiliklar bo‘lib turadi, shuning uchun suvni tejash bu yerda ayniqsa muhim.

Kiyimning raqamli pasporti

Yevropa Ittifoqida 2027–2028-yillarda kuchga kiradigan yangi qoidalar kiyimga raqamli pasport berishni talab qiladi. Unda kiyimning tolasi va tarkibi, qanday yuvilishi va qayta ishlanishi yozib qo‘yiladi. DEMCO korxonasida Vallettaga shunday QR-kodni ko‘rsatishgan: u paxta, tugma, parchin va ip qayerdan kelganini ochib beradi.

Amber Valletta eng oddiy futbolkani ham bir martalik buyum deb bilmaslik kerakligini aytgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, har bir kiyim “Yerdan olingan” va shkafimizga yetib kelguncha butun dunyoni aylanib chiqqan.

Saytimizda shu mavzuda: eski futbolkadan tikmasdan sumka yasash.