Tetrax tetrax (Linnaeus, 1758)
Maqomi: 2(VU:D): Zaif, qisqarib borayotgan uchib oʼtuvchi tur. TMXI Qizil roʼyxatiga kiritilgan [NT].
Tarqalishi: Tekislikdagi hududlar (uchib oʼtish); Turkiston t. (uyalashi mumkin), Oʼzbekiston janubi (qishlash).
Oʼzbekistondan tashqarida: Shimoliy Afrika, Janubiy va Sharqiy Yevropa, Qozogʼiston (uyalash); Gʼarbiy Osiyo, Turkmaniston, Tojikiston (qishlash); koʼpgina uyalovchi populyatsiyalari 1950-1970 yy. yoʼq boʼlib ketgan.
Yashash joylari: Togʼ etaklarining oʼtoʼlan, butazorli tekislik- larining choʼllashgan, yarim choʼllashgan joylari, suv havzalari qirgʼoqlari (uchib oʼtish); kuzgi ekin maydonlari (qishlash).
Soni: Yakka-yakka holda yoki kichik guruh boʼlib uchib oʼtadi. 1960-1970-yy. juda kamayib ketgan, hozirda soni barqarorlashmoqda. Bir necha ming qush qishlaydi.
Yashash tarzi: Bahorgi uchib kelishi-mart-aprelda. Aprel-mayda yerga 2-5 ta tuxum qoʼyadi va 20-22 kun bosib yotadi; poloponlari iyun-iyulda ucha boshlaydi, kuzgi uchib oʼtishi-oktyabr-noyabrda. Hasharotlar va oʼsimliklarning yashil novdalari bilan oziqlanadi.
Cheklovchi omillar: Qoʼriq yerlarning oʼzlashtirilishi, brakonerlik.
Koʼpaytirish: Rossiya parvarishxonalarida koʼpaytiriladi.
Muhofaza choralari: Ovlash taqiqlangan. SITES ning II-Ilovasiga kiritilgan.
«O‘zbekiston Qizil kitobi» © O‘R FA Zoologiya instituti, 2009