Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobi. I tom: o‘simliklar va zamburug‘lar; II tom: hayvonlar (Toshkent: Chinor ENK, 2019)

Bibliografik tavsif

Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobi. 2 tomlik. I tom – o‘simliklar va zamburug‘lar; II tom – hayvonlar. – Toshkent: Chinor ENK, 2019. (Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi va Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi hamkorligida tayyorlangan.)

Annotatsiya

Qizil kitobning 2019-yilgi nashri 2019-yil 6-dekabrda Fanlar akademiyasining Botanika institutida taqdim etilgan. Birinchi tomga muhofazaga muhtoj 314 ta noyob va yo‘qolib borayotgan o‘simlik turi kiritilgan (2009-yilgi nashrda 324 ta bo‘lgan). Mutaxassislar ayrim turlarning Oʻzbekistonda uchramasligi yoki qo‘shni hududlarda keng tarqalganini aniqlab, ro‘yxatni qayta ko‘rib chiqqan. Ikkinchi tomda 30 tur sutemizuvchi, 52 tur qush, 21 tur sudralib yuruvchi, 3 tur suvda hamda quruqlikda yashovchi, 17 tur baliq, 14 tur mollyuska va 66 tur bo‘g‘imoyoqli tavsiflangan.

Har bir tur uchun maqomi, tarqalishi, yashash muhiti, soni, cheklovchi omillar va muhofaza choralari keltirilgan. Bu tuzilma o‘quvchilar uchun tayyor tadqiqot rejasini beradi: 7-sinfda "Mening hududimdagi Qizil kitob turlari" mini-loyihasini bajarishda o‘quvchi aynan shu bandlar bo‘yicha maʼlumot to‘playdi.

Oʻqituvchi kitobdan biologiya (turlar xilma-xilligi, populyatsiya), geografiya (tabiiy zonalar, qo‘riqxonalar) va hatto kimyo (pestitsidlarning taʼsiri) darslarida misollar olishi mumkin. Buxoro bug‘usi, jayron, qor qoploni, Ustyurt qo‘yi, Amudaryo kurakburuni kabi turlar misolida o‘quvchilar inson faoliyati va turlarning kamayishi o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniq ko‘radilar. Nashrlarni solishtirish (1983–1984, 1993, 2003, 2006, 2009, 2019) esa ro‘yxatlar nima uchun o‘zgarib borishini muhokama qilishga imkon beradi.