Oilada suv va energiyani tejash odatlarini shakllantirish

Ekologik madaniyat birinchi navbatda oilada, kundalik odatlar orqali shakllanadi. Maktab bu jarayonda o‘quvchini "elchi"ga aylantirishi mumkin: darsda olgan bilimini u uyda qo‘llaydi, oila aʼzolari bilan bo‘lishadi va natijada butun oilaning odatlari o‘zgaradi. Quyida o‘qituvchilar uchun amaliy tavsiyalar keltirilgan.

Suvni tejash odatlari

• Tish yuvish va qo‘l sovunlash paytida jo‘mrakni yopib qo‘yish.
• Oqayotgan jo‘mrak va hojatxona bakini o‘z vaqtida tuzatish – doimiy tomchi yil davomida minglab litr suvni isrof qiladi.
• Idishlarni oqib turgan suv ostida emas, idishga suv to‘ldirib yuvish.
• Kir yuvish mashinasini to‘liq yuklangan holda ishlatish.
• Tomorqani kunning salqin vaqtida (ertalab yoki kechqurun) sug‘orish, imkon bo‘lsa tomchilatib sug‘orishdan foydalanish.
• Meva-sabzavot yuvilgan suvdan gullarni sug‘orishda qayta foydalanish.

Energiyani tejash odatlari

• Xonadan chiqqanda chiroqni o‘chirish.
• Cho‘g‘lanma lampalarni tejamkor svetodiodli lampalar bilan almashtirish.
• Televizor, kompyuter va zaryadlovchilarni kutish rejimida qoldirmasdan tarmoqdan uzish.
• Muzlatgich eshigini uzoq ochiq qoldirmaslik, uni issiqlik manbalaridan uzoqroq joylashtirish.
• Qishda deraza va eshik tirqishlarini zichlash, xonani haddan tashqari qizdirmaslik.
• Choynakda faqat kerakli miqdordagi suvni qaynatish.

Oʻquvchilar uchun oilaviy topshiriqlar

1. "Oila auditi". Oʻquvchi ota-onasi bilan birga uydagi jo‘mrak, lampalar va elektr jihozlarini ko‘zdan kechirib, isrofgarchilik manbalarini ro‘yxatga oladi.
2. "Hisoblagich kundaligi". Bir oy davomida har hafta suv va elektr hisoblagichi ko‘rsatkichlarini yozib borish, tejash choralari qo‘llangandan keyingi farqni aniqlash.
3. "Oila shartnomasi". Oila aʼzolari birgalikda uch-to‘rtta tejash qoidasini qabul qilib, uni ko‘rinadigan joyga ilib qo‘yadi.
4. "Tejamkor g‘oya". Oʻquvchi o‘z oilasi uchun eng foydali tejash g‘oyasini sinfda taqdim etadi.

Ota-onalar bilan hamkorlik

Ota-onalar yig‘ilishida qisqa taqdimot orqali oilaviy topshiriqlarning maqsadini tushuntiring. Tejash nafaqat tabiatni asrash, balki oila byudjetini ham tejash ekanini taʼkidlash ota-onalarning qo‘llab-quvvatlashini oshiradi. Yil oxirida "Eng tejamkor oila" nominatsiyasi bo‘yicha sinf yoki maktab miqyosida rag‘batlantirish tashkil etish mumkin.

Esda tuting: odat bir martalik aksiya bilan emas, izchil takrorlash bilan shakllanadi. Shu sababli oilaviy topshiriqlarni o‘quv yili davomida bosqichma-bosqich berib borish samaraliroq.