Hisor qoʻriqxonasi Oʻzbekistonning Qashqadaryo viloyatida Hisor tizmasining gʻarbiy yon bagʻirlarida dengiz sathidan 1750 m dan 4349 m gacha balandlikda joylashgan. Sharq va janubi-sharqdan qoʻriqxona Hisor cho’qqisi tizmasida Oʻzbekistonning Surxondaryo viloyati bilan, shimolda Tojikiston bilan chegaradosh. Hisor qoʻriqxonasi 1983 yilda ikkita mustaqil togʻ qoʻriqxonalari – Qizilsuv va Miraka qoʻriqxonalarini birlashtirish asosida tashkil etilgan. Katta hajmdagi ikkita qoʻriqxona hududlarini birlashtirish hisobiga bu hozirda Oʻzbekistondagi eng yirik qoʻriqxona hisoblanadi. Maydoni 80986,1 gektar.

Qo‘riqxona geografik jihatdan 4 ta alohida hududga bo‘lingan.

Toshqoʻrgʻon uchastkasi Qizildaryo havzasida dengiz sathidan 1800 m dan 4000 m gacha balandlikda joylashgan boʻlib, 30094 ga maydonni egallaydi. Qizildaryoning chap qirgʻogʻi boʻylab rang-barang gipsli jinslar - qizil qumtoshlar, gillar, slanetslar va kuchli tektonik yoriqlar paydo boʻlishi, manbadan qoʻriqxona chegarasigacha boʻlgan joyning oʻziga xos xususiyatlaridan biridir.

Miraka uchastkasi qo‘riqxonaning shimoli-g‘arbiy qismida dengiz sathidan 1800 dan 4300 m gacha balandlikda joylashgan. Umumiy maydoni 11821 gektar. Uning relyefi tog‘li bo‘lib, ko‘plab o‘tib bo‘lmaydigan daryo vodiylari va qoyali toshlar, alp o‘tloqlari va qorli maydonlar bilan kuchli ajratilgan.

Gilon va Tanxiz uchastkalari barcha uchastkalarning eng balandi bo‘lib, qo‘riqxonadagi eng yirik daryolardan biri Oqsuv va Tanxizdaryo havzasida, dengiz sathidan 2500 metrdan 4300 metrgacha balandlikda joylashgan. Yer uchastkalarining umumiy maydoni 30094 ga. Landshaftlar asosan baland togʻli, asosan alp oʻtloqlari, yirik klassli qirlar va qoyalardir. Oʻzbekistondagi eng yirik muzlik Severtsov muzligi uchastkaning baland togʻli qismida joylashgan.

Hisor qoʻriqxonasining iqlimi keskin kontinental. Bahor juda uzoq - martdan maygacha yomg‘irli, beqaror ob-havo. Yoz may oyining oxirida - iyunda keladi, lekin yuqori tog‘ kamarlarida - subalp va alp zonasida - qor erishi va birinchi primroslarning paydo bo‘lishi iyun va iyul oylarida kuzatilishi mumkin. Tog‘larda yoz salqin, lekin asosan ochiq va quyoshli. Aynan pastda - tekisliklarda yozda havo harorati + 35 - 40 ° C gacha, kunduzi harorat + 15-25 ° C gacha o‘zgarib turadi va yozda qor yog‘ishi holatlari mavjud. Kechasi muzlash sodir bo‘ladi. Yanvarning oʻrtacha harorati -10 - -15 ° C, iyulniki +10-12 ° C. Yillik yog‘ingarchilik miqdori yiliga o‘rtacha 750-800 mm bo‘lib, ularning ko‘p qismi qish va bahorda bo‘ladi. Yozda momaqaldiroq va kuchli yomg‘ir tez-tez kuzatiladi, baʼzida qor yog‘adi. Qo‘riqxonaning yuqori zonalarida qor qoplami erimaydi, qo‘riqxona hududida ko‘p yillik muzning qalin qatlami bo‘lgan Severtsov muzliklarining tillari mavjud.

Qo‘riqxona florasi Oʻrta Osiyo tog‘lari uchun juda xos bo‘lib, tur tarkibiga juda boy. Qashqadaryo viloyatidagi Gʻarbiy Hisorning butun hududi uchun kamida 1500 turdagi tomir oʻsimliklari maʼlum boʻlib, ularning yarmidan koʻpi qoʻriqxona florasi hisoblanadi. Qoʻriqxonadagi asosiy oʻrmon hosil qiluvchi turlar ikki xil archa (archa) hisoblanadi. Gʻarbiy Hisor daraxt va buta turlari boʻyicha juda kambagʻal, ularning atigi 60 ga yaqin turi bor, faqat archa (Zaravshan archasi va yarim sharsimon), chinor oʻsadi (Turkiston, paxmoq va Semenov), Soʻgʻd kuli, Pont doʻlanasi, Turkiston togʻ kuli, Sievers olma daraxti, sharqiy olcha olxo‘ri, tor bargli so‘rg‘ich, Buxoro bodomi, Regel noki. Qolgan turlar haqiqiy butalardir yoki buta shakllari bilan ifodalanadi. Daraxtlarda hamma joyda Pont doʻlanasi, Turkiston togʻ kuli, yovvoyi atirgul, asal, zirkni uchratish mumkin. Ostrolodochnik, geranium, cousinia, shuningdek, ragwort va qo‘chqor qo‘chqorlari tez-tez uchraydi - tog ʼechkilari va marmotlarning sevimli oziq-ovqat obʼektlari.

Hisor qoʻriqxonasida baliqlarning 2 turi, amfibiya va sudralib yuruvchilarning 19 turi, qushlarning 169 turi, shundan 103 turi uyalar, 28 turi sutemizuvchilar yashaydi. Qo‘riqxona hududida O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga (2003) kiritilgan bir qator turlar yashaydi. Bularga oq panjali ayiq, eron otteri, qor qoploni va turkiston silovsisi, burgut, tilla burgut, soqolli kalxat, qumai, lochin kiradi. Marinka (Schizothorax intermedius MC Glell) qo‘riqxonaning deyarli barcha yirik daryolarida toza suv bilan topilgan, alabalık kamroq tarqalgan.

Qo‘riqxonaga olib boradigan yo‘l bir necha yo‘nalishlarga bo‘lingan, chunki viloyat markazi Yakkabog‘ orqali Toshqo‘rg‘on (Qizilsuv) uchastkasiga, viloyat markazi Miraki orqali esa Mirakin, G‘ilon va Tanxaz uchastkalariga borishingiz mumkin. Shahrisabzdan qo‘riqxona chegaralarigacha (uning turli uchastkalari) eng yaqin masofa 70 dan 90 km gacha.